آهنگ هوش مصنوعی؛ این آهنگ‌ها چطور ساخته می‌شوند و مرز قانونی‌شان کجاست
آهنگهای ساختهشده با هوش مصنوعی همه‌جا هستند. این آهنگ‌ها چطور ساخته می‌شوند، مال چه کسی‌اند و ساختن آهنگ با صدای خوانندهٔ مشهور کجا از مرز می‌گذرد؟
فهرست مطالب
آهنگ هوش مصنوعی آهنگی است که یک مدل هوش مصنوعی از روی توضیح متنی شما، و گاهی از روی یک عکس، با ملودی، ساز و حتی صدای خواننده می‌سازد. ابزارهایی مثل لیریا (Lyria) گوگل و سونو (Suno) در چند ثانیه آهنگ کامل تحویل می‌دهند و برای همین این روزها آهنگهای ساختهشده با هوش مصنوعی همه‌جا شنیده می‌شوند.
در این مطلب می‌خوانید این آهنگ‌ها چطور ساخته می‌شوند، چه کسی مالک آن‌هاست، ساختن آهنگ با صدای یک خوانندهٔ مشهور چه مرزی دارد و از کجا بفهمید آهنگی با هوش مصنوعی ساخته شده است. اطلاعات از صفحه‌های رسمی گوگل، سونو و ادارهٔ کپی‌رایت آمریکا است و تاریخ بررسی‌اش ۱۷ مهر ۱۴۰۵ است.
آهنگ هوش مصنوعی چطور ساخته می‌شود؟
کار با یک توضیح شروع می‌شود؛ همان چیزی که به آن پرامپت می‌گویند. شما می‌نویسید چه سبکی، چه حال‌وهوایی و چه سازهایی می‌خواهید و مدل یک فایل صوتی کامل برمی‌گرداند. گوگل در راهنمای لیریا پنج جزء را برای پرامپت بهتر پیشنهاد می‌کند:
- سبک و دوره: مثلاً پاپ دههٔ هشتاد میلادی یا فولک آرام.
- ضرباهنگ: شاد و رقصیدنی، تصنیف آرام یا ریتم تند.
- سازها: مثلاً تکنوازی ساکسیفون یا گیتار آکوستیک.
- صدای خواننده: زن یا مرد، صدای نرم یا خش‌دار، بم یا زیر.
- متن ترانه: موضوع را بگویید یا متن خودتان را با برچسب بخش‌ها مثل [Verse 1] بدهید.
مدل با همین دستورها آهنگ را می‌سازد. اگر متن ترانه را خودتان ننویسید، متن را هم خود ابزار می‌نویسد.
ابزارهای معروف ساخت آهنگ؛ لیریا و سونو
| لیریا ۳٫۵ در جمنای | سونو | |
|---|---|---|
| سازنده | گوگل دیپ‌مایند | شرکت آمریکایی سونو |
| طول آهنگ | تا ۳ دقیقه | در راهنماهای بررسی‌شده عدد ثابتی نیامده |
| ورودی | متن یا عکس؛ با کلام یا بی‌کلام | متن، سبک و متن ترانه |
| نسخهٔ رایگان | برای همهٔ کاربران جمنای، با محدودیت | ۵۰ اعتبار روزانه، فقط استفادهٔ شخصی |
| علامت هوش مصنوعی | واترمارک نامرئی SynthID | در صفحه‌های راهنما ذکر نشده |
گوگل لیریا ۳٫۵ را ۱۳ شهریور ۱۴۰۵ در اپ جمنای و Gemini API عرضه کرد و می‌گوید برای همهٔ کاربران در وب و اپ موبایل در دسترس است. هر آهنگ یک طرح جلد ساختهشده با نانو بنانا می‌گیرد و می‌شود آن را دانلود یا هم‌رسانی کرد. سن کاربر باید دست‌کم ۱۸ سال باشد. معرفی کامل ابزارهای دیگر گوگل را در هوش مصنوعی گوگل نوشته‌ایم.
سونو ابزار مستقل ساخت آهنگ است. در پلن رایگان روزی ۵۰ اعتبار می‌دهد و آهنگ‌ها را می‌شود با لینک هم‌رسانی کرد، اما کسب درآمد از آن‌ها مجاز نیست.
آهنگ ساختهشده با هوش مصنوعی مال کیست؟
این‌جا دو چیز با هم فرق دارد: اجازهٔ استفادهٔ تجاری و حق مؤلف (کپی‌رایت). سونو می‌گوید آهنگ‌هایی که در دورهٔ اشتراک پولی دانلود شوند اجازهٔ استفادهٔ تجاری دارند؛ یعنی می‌شود آن‌ها را فروخت یا در پلتفرم‌های پخش منتشر کرد. همان صفحه تأکید می‌کند این اجازه به معنای حمایت کپی‌رایت نیست و تصمیمش با ادارهٔ کپی‌رایت هر کشور است.
ادارهٔ کپی‌رایت آمریکا در بخش دوم گزارش «کپی‌رایت و هوش مصنوعی» (بهمن ۱۴۰۳) همین موضوع را بررسی کرده است. نتیجهٔ کلی: خروجی‌ای که فقط هوش مصنوعی ساخته، بدون سهم خلاقانهٔ کافی انسان، قابل ثبت نیست. به همین دلیل راهنمای سونو می‌گوید اگر متن ترانه را کاملاً خودتان نوشته باشید، دست‌کم آن متن مال شماست.
متن ترانهٔ دیگران هم آزاد نیست. سونو می‌گوید برای انتشار یا کسب درآمد از آهنگی که متن ترانهٔ کس دیگری را دارد، باید از صاحب متن اجازه بگیرید.
آهنگ با صدای خوانندهٔ مشهور؛ مرز قانونی کجاست؟
بخش زیادی از آهنگهای هوش مصنوعی که این روزها دست‌به‌دست می‌شوند، صدایی شبیه خواننده‌های مشهور دارند؛ حتی خواننده‌هایی که سال‌ها پیش درگذشته‌اند. ابزارهای اصلی این کار را منع کرده‌اند:
- طبق شرایط سونو، قابلیت ساخت مدل صدا فقط برای صدای خود کاربر است و ساختن مدل صدای شخص دیگر یا بارگذاری صدای او ممنوع است.
- سیاست استفادهٔ ممنوع گوگل برای هوش مصنوعی مولد، نقض حق مالکیت فکری دیگران و جعل هویت هر فرد، زنده یا درگذشته، با هدف فریب را ممنوع می‌کند.
پس اگر آهنگی را با صدای یک خوانندهٔ واقعی شنیدید، بدانید که بدون اجازهٔ او یا صاحبان اثرش ساخته شده است، مگر خلافش اعلام شده باشد. انتشار چنین آهنگی به اسم خواننده هم شنونده را فریب می‌دهد و هم حق هنرمند را نادیده می‌گیرد.
از کجا بفهمیم آهنگی با هوش مصنوعی ساخته شده است؟
گوگل همهٔ آهنگ‌هایی را که در اپ جمنای ساخته می‌شوند با واترمارک نامرئی SynthID علامت می‌زند. میتوانید فایل صوتی را در جمنای بارگذاری کنید و بپرسید با هوش مصنوعی گوگل ساخته شده یا نه. ابزار مشابه برای عکس را در تشخیص عکس هوش مصنوعی آزمایش کرده‌ایم.
برای آهنگهای ساختهشده با ابزارهای دیگر ابزار قطعی عمومی نیست. منبع آهنگ را نگاه کنید: صفحهٔ رسمی خواننده، شرکت پخش و نام آهنگساز. آهنگی که فقط در کانال‌های ناشناس و با عنوان «آهنگ جدید» یک خوانندهٔ درگذشته پخش می‌شود، به‌احتمال زیاد ساختهٔ هوش مصنوعی است.
نگاه باهوش: ابزار ساخت آهنگ از ایران و سهم شما در آهنگ
لیریا داخل اپ جمنای است و گوگل ایران را در فهرست کشورهایی که اپ وب جمنای در آن‌ها در دسترس است ندارد؛ پس کاربر ایرانی بدون فیلترشکن به آن نمی‌رسد. سونو فهرست کشور منتشر نکرده، اما شرکتی آمریکایی است و در شرایطش مسئولیت رعایت قوانین صادراتی آمریکا را بر عهدهٔ کاربر گذاشته است. پلن‌های پولی‌اش هم کارت بین‌المللی می‌خواهند.
دربارهٔ کیفیت فارسی، در صفحه‌های رسمی این دو ابزار فهرستی از زبان‌های پشتیبانی‌شده برای متن ترانه ندیدیم. اگر سراغشان رفتید، اول یک بند کوتاه فارسی امتحان کنید و تلفظ کلمه‌ها را با دقت گوش دهید.
بخش مهم یک آهنگ خوب، متن و ایدهٔ آن است و این همان بخشی است که حق مؤلفش مال شما می‌ماند. در چت باهوش با مدل‌های GPT اوپن‌ای‌آی میتوانید به فارسی متن ترانه بنویسید، قافیه‌ها را بهتر کنید، بخش‌ها را با برچسب مرتب کنید و توصیف سبک را به انگلیسی دقیق برای ابزار ساخت آهنگ آماده کنید؛ بدون فیلترشکن و با ورود با شمارهٔ موبایل ایرانی. روی اندروید اپ باهوش را از گوگل‌پلی بگیرید و روی آیفون یا کامپیوتر از شروع در مرورگر وارد شوید.
- لیریا داخل جمنای است و جمنای در ایران رسماً در دسترس نیست.
- اجازهٔ استفادهٔ تجاری با کپی‌رایت یکی نیست؛ متن ترانهٔ خودتان را خودتان بنویسید.
- ساخت آهنگ با صدای یک خوانندهٔ واقعی بدون اجازه، در شرایط سونو و گوگل ممنوع است.
- آهنگهای ساختهشده در جمنای را می‌شود با SynthID بررسی کرد.
هر سوالی داری از باهوش بپرس
فرقی نمی‌کنه در حال کار باشی، یادگیری یا فقط یه سوال ساده داشته باشی؛ از نوشتن و ترجمه تا توضیح مفاهیم، فقط کافیه بپرسی.
وب، اندروید و iOS
پرسش‌های متداول
آیا ساخت آهنگ با هوش مصنوعی رایگان است؟
بله، با محدودیت. لیریا ۳٫۵ برای همهٔ کاربران اپ جمنای در دسترس است و سونو در پلن رایگان روزانه ۵۰ اعتبار می‌دهد. آهنگهای پلن رایگان سونو فقط برای استفادهٔ شخصی‌اند و نمی‌شود از آن‌ها درآمد داشت.
ساخت آهنگ با صدای خوانندهٔ معروف با هوش مصنوعی قانونی است؟
بدون اجازهٔ خواننده یا صاحبان اثر، نه. سونو ساخت مدل صدای شخص دیگر را ممنوع کرده و سیاست گوگل نقض مالکیت فکری و جعل هویت افراد زنده یا درگذشته با هدف فریب را ممنوع می‌داند.
آهنگی که با هوش مصنوعی می‌سازم مال من است؟
به ابزار و قانون کشورتان بستگی دارد. سونو در پلن پولی اجازهٔ استفادهٔ تجاری می‌دهد، اما می‌گوید این به معنای کپی‌رایت نیست. ادارهٔ کپی‌رایت آمریکا خروجی‌ای را که فقط هوش مصنوعی ساخته قابل ثبت نمی‌داند؛ متنی که خودتان نوشته‌اید مال شماست.
چطور بفهمم آهنگی با هوش مصنوعی ساخته شده است؟
آهنگهای ساختهشده در جمنای واترمارک SynthID دارند و میتوانید فایل را در جمنای بارگذاری کنید و بپرسید. برای ابزارهای دیگر، منبع آهنگ، صفحهٔ رسمی خواننده و نام آهنگساز را بررسی کنید.
