جمنای نوت‌بوک (NotebookLM) چیست؛ آموزش درس خواندن با منابع خودتان

جمنای نوت‌بوک (Gemini Notebook) همان ⁦NotebookLM⁩ گوگل است که از تیر ۱۴۰۵ نام تازه گرفته است: ابزاری که جزوه، کتاب، مقاله یا ویدیوی شما را می‌گیرد و فقط بر اساس همین منابع جواب می‌دهد، خلاصه می‌نویسد و فلش‌کارت و کوییز می‌سازد. برای درس خواندن و پژوهش، فرقش با چت‌بات‌های معمولی همین است که از منابع خودتان بیرون نمی‌رود و برای هر جواب نشان می‌دهد از کجای منبع آمده است.

در این راهنما می‌خوانید جمنای نوت‌بوک چه می‌کند، چه منابعی می‌پذیرد، اولین نوت‌بوک را چطور بسازید و جواب‌ها را فارسی بگیرید. همهٔ اطلاعات از مرکز راهنما و وبلاگ رسمی گوگل است و در ۱۸ مهر ۱۴۰۵ بررسی شده است.

جمنای نوت‌بوک چیست و چه فرقی با NotebookLM دارد؟

گوگل این ابزار را سال ۲۰۲۳ با نام «پروژهٔ تیل‌ویند» معرفی کرد و بعد ⁦NotebookLM⁩ نامید. در ۲۵ تیر ۱۴۰۵ (۱۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۶) اعلام کرد نامش را به ⁦Gemini Notebook⁩ تغییر می‌دهد. به گفتهٔ گوگل محصول همان است و جدا از اپ جمنای هم کار می‌کند؛ فقط حالا نوت‌بوک‌ها داخل اپ جمنای هم باز می‌شوند و بین دو اپ همگام می‌مانند. نشانی قدیمی هم اکنون به ⁦notebook.google⁩ می‌رود.

گوگل می‌گوید بیش از ۳۰ میلیون نفر و ۶۰۰ هزار سازمان از این ابزار استفاده می‌کنند. همراه با تغییر نام، هر نوت‌بوک یک «کامپیوتر ابری» هم گرفت که می‌تواند برای تحلیل داده کد بنویسد و اجرا کند؛ این قابلیت اول برای مشترکان ⁦Ultra⁩ آمد و گوگل گفته بود طی چند هفته به مشترکان ⁦Pro⁩ هم می‌رسد.

چه منابعی می‌شود به جمنای نوت‌بوک داد؟

هر نوت‌بوک مجموعه‌ای از منابع برای یک موضوع است؛ مثلاً همهٔ جزوه‌های یک درس. این منابع را می‌پذیرد:

• فایل ⁦PDF⁩، متن کپی‌شده و نشانی صفحهٔ وب
• ویدیوی عمومی یوتیوب که زیرنویس داشته باشد (فقط متن گفتار وارد می‌شود)
• فایل صوتی که هنگام بارگذاری به متن تبدیل می‌شود
• عکس، و فایل‌های ⁦Google Docs⁩ و ⁦Google Slides⁩

هر منبع می‌تواند تا ۵۰۰ هزار کلمه یا ۲۰۰ مگابایت باشد و در نسخهٔ رایگان تا ۵۰ منبع در هر نوت‌بوک جا می‌شود. ⁦PDF⁩ قفل‌دار (کپی‌محافظت‌شده) وارد نمی‌شود. هر نوت‌بوک مستقل است و جمنای نوت‌بوک نمی‌تواند هم‌زمان از چند نوت‌بوک اطلاعات بردارد.

آموزش ساخت اولین نوت‌بوک قدم‌به‌قدم

۱. وارد جمنای نوت‌بوک شوید

در مرورگر به ⁦notebook.google⁩ بروید و با حساب گوگل وارد شوید. گوگل می‌خواهد سنتان را پیش‌تر در حساب گوگل تأیید کرده باشید.

۲. نوت‌بوک تازه بسازید و منبع اضافه کنید

گزینهٔ ⁦Create new notebook⁩ را بزنید، بعد ⁦Upload a source⁩ را انتخاب کنید و فایل یا لینک منبع را بدهید. پس از بارگذاری، در بخش گفتگو خلاصه‌ای از همهٔ منابع می‌بینید.

۳. زبان خروجی را فارسی کنید

از بالای صفحه ⁦Settings⁩ و بعد ⁦Output Language⁩ را باز کنید و ⁦Persian⁩ را انتخاب کنید. فارسی در فهرست رسمی زبان‌های خروجی هست و این تنظیم روی جواب‌های گفتگو، راهنمای مطالعه و خلاصه‌های صوتی و تصویری اثر می‌گذارد. زبان پیش‌فرض همان زبان حساب گوگل شماست.

۴. از منبع‌هایتان سؤال کنید

سؤال‌ها را دقیق بپرسید؛ مثلاً «سه علت اصلی که فصل دوم برای این پدیده می‌آورد چیست؟». هر جواب ارجاع دارد و با زدن روی آن، همان بخش منبع را می‌بینید. اگر جواب در منابع نباشد، جمنای نوت‌بوک جوابی نمی‌سازد.

۵. در بخش Studio ابزار مطالعه بسازید

در پنل ⁦Studio⁩ می‌توانید از منابعتان راهنمای مطالعه، پرسش‌های متداول، نقشهٔ ذهنی، فلش‌کارت، کوییز، اسلاید، اینفوگرافیک و خلاصهٔ صوتی یا ویدیویی بسازید. گزارش‌ها را می‌شود به ⁦Google Docs⁩ و جدول‌ها را به ⁦Google Sheets⁩ فرستاد.

ابزارهای تازهٔ جمنای نوت‌بوک برای درس خواندن

گوگل در ۲۴ شهریور ۱۴۰۵ چند ابزار تازه برای دانشجوها معرفی کرد:

• گفتگوی صوتی با نوت‌بوک در اپ موبایل، به تقریباً ۱۰۰ زبان؛ می‌توانید وسط جواب حرفش را قطع کنید و سؤال تازه بپرسید.
• ضبط صدا در اپ موبایل برای ضبط کلاس یا یادداشت صوتی، که کنار منابع دیگر می‌ماند.
• خلاصهٔ ویدیویی کوتاه حدود ۶۰ ثانیه‌ای به بیش از ۸۰ زبان، و کوییزهای تازه با جواب کوتاه، چندگزینه‌ای و جای خالی.

از ۱۱ شهریور هم سهمیهٔ استفاده به‌جای هر روز، هر پنج ساعت یک بار تازه می‌شود. گوگل به دانشجوهای آمریکا یک سال اشتراک ⁦Google AI Pro⁩ و به دانشجوهای بیش از ۱۴۰ کشور دیگر یک سال ⁦Google AI Plus⁩ رایگان پیشنهاد کرده است. فرق این پلن‌ها را در قیمت جمنای پرو و بقیهٔ ابزارهای گوگل را در هوش مصنوعی گوگل ببینید.