نوشتن فارسی با هوش مصنوعی: چت جی پی تی، کلود یا جمنای؟ آزمایش با ۵ متن واقعی
کدام هوش مصنوعی فارسی را بهتر می‌نویسد؟ پنج متن یکسان، از ایمیل رسمی تا کپشن اینستاگرام، را به نسخهٔ رایگان چت جی پی تی، کلود و جمنای دادیم و جواب‌ها را کنار هم گذاشتیم.
فهرست مطالب
برای نوشتن فارسی با هوش مصنوعی، در آزمایش ما کلود (Claude) و چت جی پی تی (ChatGPT) از جمنای (Gemini) بهتر بودند: کلود کاملترین و خوش‌لحن‌ترین متن‌ها را نوشت و چت جی پی تی کوتاه‌ترین و تمیزترین ویرایش را داد. جمنای سریع‌ترین بود، اما در دو جواب غلط املایی داشت و یک ایمیل را بیش از حد اداری نوشت.
در این مقاله می‌بینید چه چیزی را چطور آزمایش کردیم، هر مدل در کدام کار بهتر بود و کاربر ایرانی برای نوشتن فارسی از کدام شروع کند. این آزمایش را ۱۹ مهر ۱۴۰۵ انجام دادیم.
چه چیزی را آزمایش کردیم؟
برای سنجیدن نوشتن فارسی با هوش مصنوعی، به مدل پیش‌فرض نسخهٔ رایگان هر سرویس، پنج درخواست یکسان و بدون هیچ دستور اضافه دادیم و هر جواب را یک بار گرفتیم. مدل‌ها این‌ها بودند: GPT-6 Luna که اوپن‌ای‌آی (OpenAI) از ۱۶ مهر به کاربران رایگان چت جی پی تی می‌دهد، Claude Sonnet 5.5 که آنتروپیک (Anthropic) می‌گوید همه می‌توانند در کلود با آن گفتگو کنند، و Gemini 3.5 Flash-Lite. جمنای رایگان حالا حالت خودکار دارد و به گفتهٔ گوگل بیشتر پرسش‌ها را به مدل Flash-Lite می‌فرستد، اما نسخهٔ دقیق آن را اعلام نکرده است.
هر سه را از راه API امتحان کردیم، نه از خود اپ‌ها. اپ‌ها دستورهای پنهان، حافظه و تنظیمات خودشان را دارند و جوابشان ممکن است کمی فرق کند. پنج کار این‌ها بود: ایمیل رسمی به استاد برای تمدید مهلت پروژه، کپشن اینستاگرام برای یک فروشگاه شمع دست‌ساز، بازنویسی یک متن ترجمه‌ای پر از «توسط» و «در حال انجام دادن»، توضیح تورم برای یک بچهٔ دوازده‌ساله در حدود ۱۲۰ کلمه، و تبریک نوروز به یک همکار بازنشسته.
نتیجهٔ آزمایش نوشتن فارسی با هوش مصنوعی
| کار | چت جی پی تی (GPT-6 Luna) | کلود (Claude Sonnet 5.5) | جمنای (Gemini 3.5 Flash-Lite) |
|---|---|---|---|
| ایمیل رسمی | درست و مؤدب، ولی خیلی کوتاه | کامل، با جای خالی برای نام و شمارهٔ دانشجویی | بیش از حد اداری؛ «بستری بودن» را از خودش اضافه کرد |
| کپشن اینستاگرام | محاوره‌ای و کوتاه (۴۳ کلمه) | نوشتاری و تصویری (۶۷ کلمه) | محاوره‌ای، با غلط املایی «خون‌هاتون» |
| ویرایش متن ترجمه‌ای | بهترین: روان و بی‌حاشیه | خوب، همراه توضیح تغییرها | دو گزینه؛ یکی با غلط «نگران‌هایی»، دیگری هنوز با «توسط» |
| توضیح تورم (۱۲۰ کلمه) | دقیق، ۱۱۴ کلمه | مثال‌های ملموس با تومان، ۱۱۵ کلمه | تشبیه زنده، ۱۱۹ کلمه |
| تبریک نوروز | خوب، اما به بازنشستگی اشاره نکرد | گرم و دقیق، با اشاره به نخستین نوروز بازنشستگی | خوب و کوتاه |
| زمان جواب | ۲٫۴ تا ۴٫۱ ثانیه | ۴ تا ۶٫۳ ثانیه | ۱٫۵ تا ۲٫۳ ثانیه |
هیچ‌کدام «ي» و «ك» عربی ننوشتند و هر سه نیم‌فاصله را درست گذاشتند. فقط جمنای یک کلمهٔ انگلیسی (Attach) را در متن فارسی آورد.
کلود برای متن رسمی و کامل بهتر بود
ایمیل کلود همان چیزی بود که یک دانشجو می‌تواند با پر کردن چند جای خالی بفرستد: سلام رسمی، دلیل کوتاه، درخواست روشن و قول یک تاریخ تازه. تبریک نوروزش هم تنها پیامی بود که بازنشستگی آقای رحیمی را به‌طبیعی در متن آورد. کپشنش را با فارسی نوشتاری نوشت، با تصویر «حیاط خانهٔ مادربزرگ»، که برای پیج‌های رسمی‌تر مناسب است.
ضعف کلود طول جواب و سرعت است. تقریباً همیشه چیزی بیشتر از خواسته اضافه کرد، مثل فهرست تغییرها در ویرایش، و در هر پنج کار کندترین بود. در توضیح تورم هم قیمت نان را «هزار تومان» گذاشت که با قیمت امروز جور نیست؛ عددهای مثال را همیشه خودتان به‌روز کنید. تجربهٔ ما با فارسی کلود را در راهنمای کامل کلود هم نوشته‌ایم.
چت جی پی تی برای ویرایش و متن کوتاه بهتر بود
بهترین ویرایش متن ترجمه‌ای از چت جی پی تی بود: «توسط» و «در حال انجام دادن شدن» را برداشت و دو جملهٔ روان نوشت، بدون توضیح اضافه. توضیح تورمش هم دقیق‌ترین بود و حتی گفت که گران شدن یک کالا به‌تنهایی تورم نیست.
در عوض چت جی پی تی گاهی زیادی خلاصه می‌نویسد. ایمیلش جای نام و شمارهٔ دانشجویی نداشت و کپشن را بی‌آنکه بخواهیم محاوره‌ای نوشت. اگر لحن نوشتاری می‌خواهید، صریح بگویید «فارسی معیار نوشتاری، نه محاوره‌ای»؛ این دستور در ترفندهای فارسی نوشتن چت جی پی تی هم جواب داده بود. برای امکانات نسخهٔ رایگان، راهنمای چت جی پی تی رایگان را ببینید.
جمنای رایگان سریع است، اما متن را دوباره بخوانید
جمنای در همهٔ کارها سریع‌ترین بود و توضیح تورمش با تشبیه «دزد نادیدنی» از همه جذاب‌تر بود. اما در ایمیل، جملهٔ «به استحضار می‌رساند اینجانب … نتوانستم» را نوشت که سوم‌شخص و اول‌شخص را قاطی میکند، و «بستری بودن» را اضافه کرد، در حالی که ما فقط گفته بودیم بیمار بودیم. در کپشن «خون‌هاتون» و در ویرایش «نگران‌هایی» نوشت.
این نتیجه دربارهٔ مدل سبک Flash-Lite است. گوگل می‌گوید حالت خودکار جمنای رایگان پرسش‌های دشوارتر را ممکن است به Flash یا Pro بفرستد؛ جزئیات این تغییر را در خبر حالت خودکار جمنای رایگان نوشته‌ایم. فارسی هم در فهرست زبانهای رسمی وباپ جمنای هست. برای مقایسهٔ کلی این دو سرویس، جمنای یا چت جی پی تی را بخوانید.
برای نوشتن فارسی با هوش مصنوعی کدام را انتخاب کنیم؟
ایمیل، نامه و متن رسمی کامل را به کلود بسپارید؛ ویرایش، کوتاه کردن و متن‌های روزمره را به چت جی پی تی؛ و ایده گرفتن سریع را به جمنای، به شرط اینکه متنش را پیش از فرستادن یک بار با دقت بخوانید. هر کدام را انتخاب کردید، لحن و طول را در خود درخواست بگویید و نام، عدد و تاریخ را خودتان کنترل کنید. برای نامهٔ رسمی به سازمان، پرامپت آماده و قواعد عنوان‌نویسی را در نوشتن نامه اداری با هوش مصنوعی آورده‌ایم.
برای هر کار فقط یک جواب گرفتیم و نتیجه ممکن است با تکرار کمی فرق کند. اما الگوها روشن بود و با آزمایش‌های قبلی ما، مثل آزمایش ترجمهٔ فارسی به انگلیسی، هم‌خوانی داشت.
نگاه باهوش: از ایران کدام را به کار ببریم؟
هیچ‌کدام از این سه سرویس ایران را در فهرست کشورهای پشتیبانی‌شده ندارند: نه چت جی پی تی، نه کلود و نه وباپ جمنای. ساختن حساب، شمارهٔ تلفن و پرداخت دلاری از داخل ایران مانع جدی است و حساب ممکن است بسته شود. نسخهٔ رایگان هر سه برای نوشتن کافی است، پس پیش از هر خریدی ببینید واقعاً به سقف رایگان می‌خورید یا نه.
اگر بیشتر به نوشتن، ویرایش و ترجمهٔ فارسی نیاز دارید، چت فارسی رایگان با مدل‌های GPT در باهوش همین کار را بدون فیلترشکن انجام می‌دهد؛ با ورود با شمارهٔ موبایل ایرانی و پرداخت تومانی. GPT-6 Luna که در این آزمایش امتحانش کردیم، مدل پلن پلاس باهوش است. در اندروید اپ باهوش را نصب کنید و در آیفون یا کامپیوتر از شروع در مرورگر وارد شوید.
هر ابزاری را انتخاب کنید، سه عادت کیفیت متن فارسی را بالا می‌برد: لحن را صریح بگویید (رسمی، صمیمی، نوشتاری یا محاوره‌ای)، طول را با عدد بدهید، و نام، تاریخ و عددها را پیش از فرستادن خودتان چک کنید.
- برای متن رسمی و کامل، کلود؛ برای ویرایش و متن کوتاه، چت جی پی تی.
- جمنای رایگان سریع‌ترین بود، اما غلط املایی داشت؛ متنش را دوباره بخوانید.
- لحن و طول را در درخواست بگویید و نام و عددها را خودتان چک کنید.
هر سوالی داری از باهوش بپرس
فرقی نمی‌کنه در حال کار باشی، یادگیری یا فقط یه سوال ساده داشته باشی؛ از نوشتن و ترجمه تا توضیح مفاهیم، فقط کافیه بپرسی.
وب، اندروید و iOS
پرسش‌های متداول
بهترین هوش مصنوعی برای نوشتن فارسی کدام است؟
در آزمایش ما کلود برای متن رسمی و کامل و چت جی پی تی برای ویرایش و متن کوتاه بهتر بودند. جمنای رایگان سریع‌تر بود، اما در دو جواب غلط املایی داشت.
آیا چت جی پی تی فارسی را درست می‌نویسد؟
بله؛ GPT-6 Luna در هر پنج کار فارسی درست و روان نوشت و بهترین ویرایش را داد. گاهی بی‌آنکه بخواهید محاوره‌ای می‌نویسد؛ با دستور «فارسی معیار نوشتاری» درست می‌شود.
جمنای فارسی بلد است؟
بله، فارسی در فهرست زبانهای رسمی وباپ جمنای هست. مدل سبک نسخهٔ رایگان در آزمایش ما سریع بود، اما دو غلط املایی و یک ایمیل بیش از حد اداری نوشت.
کلود برای نوشتن فارسی خوب است؟
بله؛ Claude Sonnet 5.5 کاملترین ایمیل و گرمترین پیام تبریک را نوشت. کندتر از دو رقیب بود و معمولاً چیزی بیشتر از خواسته اضافه میکند.
